Çin'de Etnik Birlik Yasası kabul edildi: Uygurlar için ne anlama geliyor?

Çin Parlamentosu, geçtiğimiz günlerde tartışmalı 'Etnik Birlik Yasası'nı büyük bir çoğunlukla onayladı. Bu yasa, özellikle Sincan Uygur Özerk Bölgesi'nde yaşayan Uygur Türkleri gibi etnik grupları doğrudan etkiliyor. Yeni düzenleme ile birlikte, azınlık dillerinin eğitimdeki önceliği tamamen yasaklanmış durumda. Bu durum, ülke genelinde eğitim sisteminin Mandarin Çincesi üzerinden yürütülmesini zorunlu kılıyor.

Yasanın Kabulü ve Amacı

Çin Ulusal Halk Kongresi, Pekin'de düzenlenen oylamada "Etnik Birlik Yasası"nı 2,756 evet oyuyla kabul etti. Oylamada yalnızca 3 hayır ve 3 çekimser oy kullanıldı. Bu yasanın temel amacı, "Çin ulusuna ait ortak bir bilinç" oluşturmaktır. Yetkililer, bu yasanın etnik gruplar arasındaki sosyal bağı güçlendireceğini savunurken, eleştirmenler bunun azınlık haklarını tehdit ettiğini öne sürüyor.

Eğitimde Yerel Dillerin Yasaklanması

Yasanın en tartışmalı yönlerinden biri, anaokulundan liseye kadar tüm eğitim aşamalarında Mandarin Çincesinin zorunlu kılınmasıdır. Daha önce bazı bölgelerde yerel dillerde eğitim hakkı kısmen korunmuşken, bu yeni düzenleme ile birlikte azınlık dillerinin eğitimdeki rolü tamamen sona eriyor. Bu durum, özellikle Sincan Uygur Özerk Bölgesi'ndeki Uygur Türkleri için ciddi bir tehdit oluşturuyor.

• Mandarin Çincesinin zorunlu eğitim dili olması
• Azınlık dillerinin eğitimdeki rolünün yasaklanması
• Yerel kimliklerin zayıflatılması riski

Ayrıca, yasa, etnik azınlıkların yoğun yaşadığı bölgelerin demografik yapısını değiştirmeyi hedefleyen "karşılıklı gömülü topluluk ortamları" oluşturulmasını teşvik ediyor. Uzmanlar, bu durumun Han Çinlileri ile diğer azınlık gruplarının birbirlerinin mahallelerine yerleştirilmesi yoluyla yerel kimliklerin zayıflamasına neden olabileceğini belirtiyor.

İnsan Hakları ve Eleştiriler

İnsan hakları savunucuları ve akademisyenler, yeni düzenlemenin Çin Anayasası'ndaki "etnik grupların kendi dillerini kullanma ve özerklik hakları" ile çeliştiğine dikkat çekiyor. Ayrıca, yasa, Çin sınırları dışındaki kişi ve kuruluşların "etnik birliğe zarar verme" gerekçesiyle yargılanabilmesine olanak tanıyan bir hukuki zemin oluşturuyor. Bu durum, Pekin yönetimine yurt dışındaki aktivistlere karşı yasal işlem başlatma yetkisi veriyor.

Bu yasal düzenleme, Çin nüfusunun yaklaşık %9'unu oluşturan 125 milyon kişiyi doğrudan etkiliyor. 55 farklı etnik grubu kapsayan bu yasa, Uygur ve Tibet kimliğinin korunmasını neredeyse imkansız hale getiriyor. Harvard Üniversitesi'nden hukukçu Rayhan Asat, yasanın her türlü hak ihlali için stratejik bir kılıf olarak kullanılabileceği konusunda uyarıda bulunuyor.

Özellikle İç Moğolistan'da 2020 yılında ders kitaplarının değiştirilmesiyle başlayan asimilasyon uygulamaları, yeni yasayla birlikte tüm ülkede hukuki bir nihayete ermiş oldu. Bu durum, azınlıkların kültürel ve dilsel haklarının ciddi şekilde kısıtlanmasına yol açıyor. Etnik Birlik Yasası'nın kabul edilmesi, Çin'deki etnik gruplar için yeni bir dönemin başlangıcı olarak değerlendiriliyor.